ABD ile İran arasında uzun süredir devam eden gerilimi sona erdirmesi beklenen kritik gelişme uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. ABD Başkanı Donald Trump’ın daha önce defalarca reddettiği “İran’a 300 milyar dolar yatırım” iddiasının imzalanan resmi mutabakat metnine girmesi dikkatleri Washington’a çevirdi.
ABD ile İran arasında imzalandığı iddia edilen 14 maddelik mutabakat uluslararası siyasetin en kritik gündemlerinden biri haline gelirken özellikle metinde yer alan ekonomik taahhütler ve savaşın sona erdirilmesine yönelik hükümler dünya basınında geniş yankı uyandırdı. ABD’nin daha önce defalarca reddettiği 300 milyar dolarlık yeniden inşa planının resmi metne girmesi Washington-Tahran hattında dengelerin değiştiği yorumlarına neden oldu.
Tarafların savaşı sona erdirmeyi hedefleyen 14 maddelik mutabakatı elektronik ortamda imzaladığı belirtilirken özellikle metinde yer alan ekonomik taahhütler ve yeniden inşa planı sürecin en tartışmalı başlıkları arasında yer aldı. Anlaşmanın kesinleşmesi için ise 60 günlük bir müzakere sürecinin başlayacağı açıklandı.
14 MADDELİK METİNDE KRİTİK 6. MADDE
Ortaya çıkan 14 maddelik mutabakat metninde en çok dikkat çeken bölüm doğrudan İran’ın ekonomik geleceğini ilgilendiren 6. madde oldu. Bu madde, ABD’nin bölgesel ortaklarıyla birlikte İran’ın yeniden inşası sürecine dahil olmasını öngörüyor.
Söz konusu madde yalnızca ekonomik bir destek planı değil aynı zamanda ABD’nin İran’a yönelik finansal sürece resmi olarak dahil olmasını sağlayan bağlayıcı bir çerçeve olarak değerlendirildi.
300 MİLYAR DOLARLIK TAAHHÜT DETAYI
Mutabakatın 6. maddesinde yer alan ifadeler ABD’nin İran İslam Cumhuriyeti’nin yeniden inşası ve ekonomik kalkınması için en az 300 milyar ABD doları tutarında bir plan hazırlamayı taahhüt ettiğini ortaya koydu.
“ABD, bölgesel ortaklarıyla birlikte İran İslam Cumhuriyeti’nin yeniden inşası ve ekonomik kalkınması için en az 300 milyar ABD doları tutarında, kesin ve karşılıklı olarak mutabık kalınan bir plan hazırlamayı taahhüt etmektedir. Bu planın uygulanmasına yönelik mekanizma, 60 gün içinde imzalanacak nihai anlaşmanın bir parçası olarak kesinleştirilecektir. İlgili finansal işlemler için gerekli olan tüm lisanslar, muafiyetler ve izinler ABD tarafından verilecektir.”
Bu kapsamda ABD’nin bölgesel ortaklarıyla birlikte İran’a en az 300 milyar dolarlık kaynak aktarımını içeren bir ekonomik çerçeve oluşturacağı belirtildi.
TRUMP’IN ÖNCEKİ AÇIKLAMALARINDA BU MADDEYİ YALANLAMIŞTI
ABD Başkanı Donald Trump, daha önce defalarca söz konusu iddiayı yalanlamış ve İran’a yönelik böyle bir ekonomik taahhüdün gündemde olmadığını ifade etmişti. Ancak imzalanan mutabakat metniyle birlikte bu söylemlerin tersine bir tablo ortaya çıktı.
Trump’ın geçmiş açıklamalarında “asılsız” olarak nitelendirdiği İran’a yönelik 300 milyar dolarlık yatırım iddiasının resmi belgede açıkça yer alması uluslararası çevrelerde dikkat çekici bir gelişme olarak değerlendirildi.