Cumhuriyet’in ilanıyla Türkiye’de köklü devrimlerin önü açıldı. Gazi Mustafa Kemal Atatürk ’ün önderliğindeki Milli Mücadele’nin detaylarını tarihçi-yazar Dr. Naim Babüroğlu anlattı.
Cumhuriyetin ilanıyla birlikte Türkiye’de köklü devrimlerin önü açıldı. Gazi Mustafa Kemal Atatürk önderliğindeki Milli Mücadele’nin ayrıntıları tarihçi ve yazar Dr. Naim Babüroğlu tarafından anlatıldı.
Türk milletinin tarihinde yeni bir dönemin kapılarının açıldığı ve “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir” sözünün devlet yönetiminde yerini aldığı Cumhuriyet’in ilanının üzerinden 101 yıl geçti.
Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulduğu 29 Ekim 1923 aynı zamanda tarihin en büyük devrimi ve dönemin koşullarındaki en büyük dönüşümdü.
Cumhuriyet yönetiminin kurulması Türkiye’de siyaset, hukuk, eğitim, kültür, sanat, ekonomi ve sosyal alanlarda köklü devrimlerin önünü açtı.
“Milletin istiklali, milletin azmi ve kararlılığı ile kurtulacaktır” diyen Gazi Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde bir milletin destansı mücadelesi olan Milli Mücadele’nin hikayesini tarihçi ve yazar Dr. Naim Babüroğlu ile 5 Soru 5 Cevap’ta konuştuk.
1. Cumhuriyet’e giden süreç nasıl başladı? 29 Ekim 1923’te neler yaşandı?
Cumhuriyet rejimine giden süreçte; ilk adım 23 Nisan 1920’de Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılması; ikinci adım ise 1921 Anayasası’nın ilk maddesi olarak Milli Egemenlik ilkesinin kabul edilmesiydi.
Üçüncü adım ise Sakarya Meydan Muharebesi ve Büyük Taarruz ile işgalcilerin hayallerinin yıkılmasıydı.
Dördüncü adım, 1 Kasım 1922’de saltanatın kaldırılmasıydı. Beşinci adım, 24 Temmuz 1923’te Sevr Antlaşması’nın yırtılması ve Türkiye’nin tapusu olan Lozan Antlaşması’nın imzalanmasıydı.
Altıncı adım, 13 Ekim 1923’te Ankara’nın başkent yapılmasıydı.
Yedinci adımda, 29 Ekim 1923’te siyasi rejimin adı ve biçimi ilan edildi ve Cumhuriyet ilan edildi. Sekizinci adımda, 3 Mart 1924’te Halifelik kaldırıldı.
İŞGALDEN DEMOKRASİYE, TÜRKİYE CUMHURİYETİ’NE…
Atatürk, Cumhuriyeti bir gecede kurmadı.
Cumhuriyet, Mustafa Kemal’in zihninde uzun yıllar şekillenen çağdaş Türkiye projesinin ürünüdür.
Atatürk, gençliğinden itibaren J.J. Rousseau, Montesquieu, Kant gibi yabancı aydınların yanı sıra Tevfik Fikret, Namık Kemal, Ziya Gökalp gibi yerli aydınları da okudu.
“MİLLETİN İSTİKLALİNİ, MİLLETİN KARARLILIĞI VE KARARLILIĞI KURTARIR”
Mustafa Kemal Paşa’nın 22 Mayıs 1919’da Ordu Müfettişi olarak gönderdiği rapordaki “Millet, milli egemenlik ve Türk milliyetçiliği ilkesini kabul etmiştir.
Bunu gerçekleştirmeye çalışacaktır.” ifadesi Cumhuriyet’in bir işaretiydi.
21/22 Haziran 1919 tarihli Amasya Genelgesi’nde yer alan “Milletin istiklali kendi azim ve kararlılığıyla kurtulacaktır.” maddesi aslında Cumhuriyet’in kendisiydi.
23 Temmuz-7 Ağustos 1919 tarihli Erzurum Kongresi’nde yer alan “Milli kuvvetlerin etkili kılınması, milli iradenin hâkim kılınması esastır.” ifadesi ve Sivas Kongresi’nde alınan kararlar Cumhuriyet’e giden yolun göstergesiydi.
Görüldüğü gibi, ilanından dört yıl önce Cumhuriyetin yönetimine ilişkin temel ilkeler belgelerde yer almaya başlamıştı.
kaynak:
https://www.sozcu.com.tr/ataturk-un-mirasi-101-yasinda-p98694