Ağaçtan toplanan makarnalar, siyah-beyaz televizyonu renkli hale getiren ‘sihirli’ çoraplar… 1 Nisan’ın nasıl ortaya çıktığı kesin olarak bilinmese de dünya gündemine yansıyan pek çok ünlü şaka var.
Ağaçlardan toplanan makarnalar, siyah beyaz televizyonu renklendiren ‘sihirli’ çoraplar… 1 Nisan’ın nasıl ortaya çıktığı tam olarak bilinmese de dünya gündemine yansıyan pek çok meşhur fıkra var.
Bugün 1 Nisan 2024; Bugün sadece yerel seçimlerin ertesi günü değil, aynı zamanda Şaka Günü. 1 Nisan yüzyıllardır farklı kültür ve coğrafyalarda farklı şekillerde kutlansa da kökeni konusunda fikir birliğine varılamamıştır.
Peki 1 Nisan Şaka Günü’nün tarihi hakkında neler biliniyor? “1 Nisâan” haykırışlarının esprilere eşlik ettiği bu gün nasıl bugünlere geldi?
ABD merkezli ‘History’ televizyon kanalının paylaştığı bilgiye göre 1 Nisan Şaka Günü’nün nasıl ortaya çıktığına dair olası açıklamalardan biri 16. yüzyıla kadar uzanıyor.
Buna göre Fransa, 1563 yılında Trent Konsili’nin aldığı bir karar doğrultusunda 1582 yılında Jülyen takviminden Gregoryen takvimine geçmiştir.
Ancak herkes bu değişiklikten hemen haberdar olmadı, bu da yılbaşının 1 Nisan’dan 1 Ocak’a kaydırılması veya 1 Ocak’ı yılbaşı olarak kabul etmek istememesi anlamına geliyordu.
Hal böyle olunca bu kişiler yeni yılın gelişini 1 Nisan’da kutlamaya devam ettiler ancak bu nedenle şakaların ve aldatmacaların da hedefi haline geldiler. Bu insanlara ‘1 Nisan Şakaları’ veya ‘1 Nisan Şakaları’ deniyordu.
Yani tıpkı bugünün 1 Nisan Şaka Günü’nün İngilizce’de (1 Nisan Şakası Günü) denilmesi gibi. Bu dönemde Fransa’da yapılan şakalar arasında ‘şaka yapılan’ kişinin sırtına kağıttan balık asılarak bu kişiye ‘1 Nisan Şaka Günü’ (poisson d’avril) denmesi de vardı. ) aynı zamanda kastedilmiştir.
Yani bu kişilere kolay kandırılabilmeleri nedeniyle ‘sazan’ adı verilmiştir. Bu şaka bugün de ülkede 1 Nisan’da çocukların birbirlerine yaptıkları şakalar arasında yer alıyor.
1 Nisan Şaka Günü’nün nasıl ortaya çıkmış olabileceğine dair bir başka açıklama ise Antik Roma dönemine kadar uzanıyor. Bazı tarihçilere göre 1 Nisan aslında Kibele tarikatı mensupları arasında Mart ayı sonlarında kutlanan Latince ‘Hilaria’ (sevinç dolu) adı verilen kutlamalara dayanmaktadır.
‘Hilaria’ döneminde Antik Romalıların kılık değiştirerek başkalarını, hatta bazen yargı mensuplarını bile kandırmaya çalıştıkları belirtiliyor. Bir açıklamaya göre ‘Hilaria’ şenlikleri ve bu ‘aldatma’ çabaları Eski Mısır’daki İsis, Osiris ve Seth efsanesiyle de bağlantılıdır.
1 Nisan’ın kökenine ilişkin bir diğer açıklama ise baharın gelişiyle yakından ilgilidir. Buna göre ‘Doğa Ana’ ilkbahar ekinoksunun ilk gününde değişen, öngörülemeyen hava durumuyla insanları şaşırtacaktı, dolayısıyla burada insanlara ilk şakayı doğanın kendisi yaptı.
İlkbahar ekinoksu ve aslında baharın ‘resmi’ gelişi 21 Mart’ta gerçekleşse de, bu açıklamaya göre ‘Doğa Ana’nın 1 Nisan civarında yaptığı bu şaka, insanların birbirine şaka yapması geleneğine dönüşmüş durumda.
kaynak: